Omgevingspsychologisch wereldnieuws: Spelende kinderen en zeurende bejaarden.

Gepubliceerd op 11 november 2019 om 08:30

Omgevingspsychologisch wereldnieuws: Spelende kinderen en zeurende bejaarden.

Heb je het ook in het nieuws gezien? Kinderen die buiten spelen en omwonenden die vanwege geluidsoverlast naar de rechter stappen. Hoe kan dat? En vooral, hoe los je zoiets op?

Wereldnieuws

Het was nieuws tot in Engeland, Italië en Qatar: Nijmeegse appartementbewoners die een aangrenzend sportveldje door de rechter willen laten sluiten. De reden: Ervaren geluidsoverlast van spelende kinderen, naar eigen zeggen van ‘s ochtends vroeg tot ‘s avonds laat. Ook in Nederland is er commotie, inclusief Kamervragen. In de media komen de bewoners er niet al te best vanaf, zij worden weggezet als zeurende bejaarden die kinderen het buitenspelen niet gunnen.

Als omgevingspsycholoog kijk ik een beetje anders naar zo’n vraagstuk. Ik weet wat de invloed van de omgeving is op hoe we ons voelen en gedragen en geef advies om dit te verbeteren. Maar bewoners die naar de rechter stappen, dat maak ik niet vaak mee! Hoe kunnen we dit verklaren? Zijn het nou echt van die zeikerds of hebben ze een punt? En vooral: Hoe kunnen we dit probleem oplossen? Want buitenspelende kinderen, daar zijn we allemaal vóór.

Kinderspeelplaats de Buut Nijmegen

De bloeddruk stijgt

Geluid is, net als temperatuur, geur, of de hoeveelheid mensen om ons heen, een omgevingsfactor. In de omgevingspsychologie noemen we een omgevingsfactor die als ongewenst of vervelend ervaren wordt, een omgevingsstressor. En hoewel we ons er meestal niet van bewust zijn, hebben deze omgevingsstressoren een negatief effect op hoe wij denken, ons voelen en gedragen. We presteren minder goed op cognitieve taken, we voelen ons onprettig en geïrriteerd, en we worden minder gevoelig voor sociale signalen. Omgevingsstressoren, en met name geluid, kunnen ook leiden tot stress en mentale en zelfs fysieke gezondheidsproblemen.

Spelende kinderen geluidsoverlast? Serieus?

Of geluid als ongewenst of zelfs als overlast wordt ervaren, en hoe groot het negatieve effect is, hangt af van een aantal eigenschappen. Verrassend genoeg is hoe hard het geluid klinkt of hoe lang het duurt, daarvan niet eens de belangrijkste.

Een veel belangrijkere factor is de voorspelbaarheid van het geluid en de ervaren controle. Als bewoners weten op welke momenten er herrie klinkt en vooral wanneer het stopt, als zij zelf in staat zijn om het geluid aan of uit te zetten, of als ze maatregelen kunnen nemen die het geluid dempen, is de kans kleiner dat zij het geluid als ongewenst of overlastgevend ervaren. Oók als het geluid hard klinkt of lang duurt.

Een andere belangrijke factor is hoe bewoners over de veroorzaker denken. Wanneer zij het idee hebben dat het geluid niet noodzakelijk is of dat de veroorzaker geen rekening houdt met hun welzijn, heeft geluid een negatiever effect op hun welbevinden en gezondheid.

Wanneer je huis geen thuis meer is

En dan is er nog iets heel belangrijks: De ervaren overlast vindt plaats in de eigen woning. De plek waar mensen thuis zijn. En een belangrijk kenmerk van een thuis is dat het een plek is waar je controle en privacy hebt. Het is joúw eigen territorium, waar jíj de regels bepaalt en waar je je terug kunt trekken om te herstellen. Normaal gesproken voelt je hele huis als jouw territorium. In rustige straten met weinig verkeer en geluid, wordt zelfs een deel van de straat als onderdeel van het thuisterritorium gezien. Geluid van buiten de woning wordt echter ervaren als inbreuk op de privacy en verkleint het thuisterritorium. Wanneer buitengeluid doordringt tot in de woning of je beperkt in je handelen (je gaat bijvoorbeeld niet meer op het balkon zitten), wordt je thuisterritorium verkleint. (Een deel van) je woning voelt dan niet meer als thuis.

De appartementbewoners worden in de binnen- en buitenruimte van hun woning langdurig blootgesteld aan geluid waar zij geen controle over hebben. Juist op een plek die hun eigen territorium is, ervaren zij geen controle, waardoor de kans groot is dat zij zich minder thuisvoelen in hun eigen huis. Afspraken over speeltijden worden niet gehandhaafd, waardoor zij ook niet weten wanneer het geluid stopt en de voorspelbaarheid laag is. Inmiddels zijn de verhoudingen verstoord en bewoners hebben er waarschijnlijk geen vertrouwen in dat de veroorzakers met hen begaan zijn. Zo bezien is het meer dan begrijpelijk dat de bewoners naar de rechtbank stappen om hun humeur, gezondheid en thuisgevoel te beschermen.

Wat nu?

Hoe bieden deze omgevingspsychologische principes aanknopingspunten voor oplossingen? Voor het wegnemen van psychologische omgevingsstressoren zijn er 3 oplossingsrichtingen:

  1. Het probleem wegnemen door de bron te verminderen of de gevolgen te verkleinen. Uiteraard is een voor de hand liggend en noodzakelijk deel van de oplossing het verminderen of dempen van de geluidsproductie. Bijvoorbeeld door het verplaatsen van het speelveld, het toepassen van dempende elementen en materialen in de omgeving, of het beter isoleren van de woningen.
  2. De beoordeling van het geluid veranderen. Door de voorspelbaarheid van het geluid en de controlemogelijkheden van bewoners te vergroten is de kans kleiner dat zij het geluid als ongewenst ervaren. Bijvoorbeeld door speel- en rusttijden af te spreken, daar duidelijk over te communiceren, én daarop te handhaven. Of wellicht is het mogelijk bewoners een ‘joker’ te geven waarmee zij de speelplaats tijdelijk kunnen sluiten op momenten dat rust voor hen belangrijk is. Alleen al het feit dat ze deze mogelijkheid hebben, zorgt waarschijnlijk al voor een verbeterde beleving. Deze maatregelen moeten wel in verhouding staan tot de overlast en werken pas als de verhoudingen weer enigszins hersteld zijn.
  3. De laatste oplossingsrichting is om bewoners weerbaarder te maken tegen de negatieve gevolgen. Wanneer het stressherstellend vermogen van bewoners toeneemt, kunnen zij beter omgaan met de negatieve effecten van geluid. Een omgeving die een gezonde leefstijl stimuleert, bijdraagt aan een goed sociaal netwerk, en activiteiten in de natuur faciliteert helpt bewoners beter bestand te zijn tegen stress. Deze oplossingsrichting werkt ondersteunend aan de andere oplossingsrichtingen.

Dit zijn slechts een paar voorbeelden. Ik ben benieuwd met welk oordeel de rechter komt en welke factoren hij daarin meeweegt. En hopelijk leidt dat tot een goede oplossing, want ik wens zowel de kinderen als de bewoners het allerbeste.

Heb je een soortgelijk vraagstuk? 

Of wil je ook de omgeving in je voordeel laten werken? Stuur me dan een berichtje!

 

Let op: Ik ben niet ter plaatse geweest en heb geen van de betrokkenen besproken. De informatie over de situatie komt uit mediaberichten en dient slechts als voorbeeld om de invloed van geluid vanuit omgevingspsychologisch perspectief te beschrijven. Daarvoor heb ik gebruik gemaakt van publicaties van het RIVM (2010), Bell et al. (2001), en Appleyard (1981).

Dit bericht is ook op 08-11-2019 gepubliceerd op LinkedIn.

Credits foto: David van Haren voor de Gelderlander


 »

Reactie plaatsen

Reacties

Er zijn geen reacties geplaatst.